با سلام خدمت دوستان . سه مقاله ابتدائی از مجله سیاحت غرب  (مرکز پژوهش های صدا و سیما) گرفته شده و مقاله چهارم متعلق به حقیره .

امیدوارم قابل استفاده باشه

1

رسانه‌ها و فرهنگ شهرت‌مدار غربي به ويژه در سال‌هاي پس از دوران موسوم به انفجار اطلاعاتي، با تمام توانشان كوشيده‌اند تصويري از زن ترسيم كنند كه بهره‌كشي از بدن آنان را براي اهداف سودخواهانه شركت‌هاي بزرگ هموار سازد. بر اين اساس، آنها تصويري از بدن زن را در ذهن بيشتر زنان و دختران سراسر جهان خلق كرده‌اند كه زن كامل، معادل يك زن سفيدپوست زيبا، با اندامي برازنده و پوشاكي بدن‌نماست كه همه زنان و دختران را به دنبال الگوبرداري از خود بكشاند. با توجه به تنوع‌هاي زيستي موجود در ميان نژاد‌ها و كشورهاي مختلف جهان، اين تصويرسازي، به ويژه زنان مناطق محروم‌تر و رنگين‌پوست را به جايي رسانده است تا با تمام وجود بكوشند با خريد محصولات و خدماتي كه شركت‌هاي پشت اين رسانه‌ها، توليدكننده آن هستند، ظاهر خود را به آن تصوير آرماني نزديك‌تر سازند. اين مقاله با نگاهي به اين موضوع، تلاش دارد راه حلي عملي براي كاستن از شدت ويرانگري اين تصويرسازي پيشنهاد دهد.

در سال هاي اخير و پس از سريال هاي امام علي (ع)، تنها ترين سردار، ولايت عشق، مريم مقدس، بشارت منجي و يوسف پيامبر و موفقيت عمده اين سريال ها در پخش منطقه اي، جريان هنري در كشورهاي عربي خود را از اين عرصه عقب ديده و رقابت سريال سازي در اين ژانر راه انداخت تا جايي كه برخي متخصصان مي گويند: سريال هاي تلويزيوني امروز به يك صنعت و تجارت تبديل شده و بالطبع هر شركتي به دنبال حمايت از آثار خود و محافظت از بازار خود است.

داستان سريال « معاويه و حسن و حسين »به زندگاني امامان حسن و حسين (ع) و فتنه بزرگي كه پس از رحلت حضرت رسول (ص) رخ داد به نقش آنان در دفاع از خليفه سوم عثمان بن عفان و همراهي با امير المومنين علي بن ابي طالب (ع) مي پردازد، اين سريال همچنين كنار رفتن امام حسن(ع) از خلافت مسلمين براي ايجاد صلح بين مسلمانان و وحدت امت اسلامي را به نمايش مي گذارد.

وقتی به یک اثر هنری بر می خورید . خواه نقاشی یا مجسمه یا فیلم و تئاتر گاهی برداشتی رو از یک صحنه یا یک بخش اون دارید که هیچ کس به اون قائل نیست یا برداشتی رو از اون پدیده دارید که خیلی از کارشناسها با شما هم نظر هستند . شما در هر دو حالت دوست دارید بدونید که آیا واقعا برداشت شما از این پدیده با واقعیت مطابقت داره یا نه.

صحت یا عدم صحت یک چیز بر میگرده به مطابقت و عدم مطابقت اون با واقع . بطور مثال شخصی از فیلم قصه پریا ساخته فریدون جیرانی برداشتی داره و میگه این یک فیلم سیاه و نوآر در مورد جوانان ایرانی بود ولی از طرف دیگه آدمی پیدا میشه که اعتقاد داره قصه پریا به معضل اجتماعی اعتیاد پرداخته و خواسته بگه اعتیاد به مواد مخدر سرانجامی جز نابودی و نیستی نداره و در واقع این فیلم رو هشداری به خانواده ها برای حفظ جوانانشون از این بیماری کثیف میدونه .

مثال 2:

فیلم طلا و مس ساخته همایون اسعدیان . این فیلم که به زعم کارشناسان از جمله آثار دیدنی چند ساله اخیر ایران هست باز طبق معمول دو نظر درموردش هست . از یک طرف بعضی ها این اثر رو در تایید و نشان دادن حقانیت روحانیت میدونن ولی بعضی دیگر اون رو زیر سوال بردن روحانیت میدونن.

مخالفان طلا و مس اعتقاد دارن که این فیلم یک روحانی رو به تصویر میکشد و علم میکند که نه اهل سیاست است و نه اهل تبلیغ و منبر و نه اهل اصلاح جامعه و میگن این روحانی بیشتر به یک صوفی شبیه که فقط به خودش کار داره و از جامعه بریده و وقتی به جامعه و مشکلات اون وارد میشه اون موقعیت دراماتیکی که کارگردان در پی نشون دادنش هست بوجود میاد.

در مقابل موافقان میگن که این اثر در پی نشان دادن مشکلات روحانی جوان بوده که در کمال سلامت روحی و لطافت نفس و علاقه ای که به همسرش داره موقعیت دراماتیکی بوجود میاد که نشون از پاکی او در عین کوتاهی اش و همچنین قناعت و مناعت طبعشه .

این موارد در بسیاری دیگر از آثار هنری و فرهنگی در سطح وسیعی صدق میکنه . دلم نمیاد از این مثال بگذرم که عرفا هم گاهی نسبت به پدیدهای عرفانی اینچنین هستند . ابن عربی نویسنده کتاب شهیر فصوص الحکم یکی از این عرفاست . که اختلاف در مورد آثار ایشون بسیار زیاده تا جایی که بعضی او را محیی الدین(زنده کننده دین) و بعضی دیگر او را ممیت الدین(از بین برنده دین) لقب داده اند .

اما راه  حل این تناقض و تردید چیست .

در روش های پدیدار شناسی به چند شیوع اشاره میشود که حقیر به دو تای آن که به بحث ما مربوط میشود اشاره میکنم .

پدیدار شناسی مرگ مولف:

در این نوع از اثر شناسی کارشناس یا تحلیل گر اثر هر آنچه از این پدید میفهمد را به عنوان نقد خود میگوید . بطور مثال منتقد مجسمه را در مقابلش میگذارد و آنچه را میفهمد و به ذهنش میرسد در مورد این اثر هنری بیان میکند . در واقع منتقد کار به مقصود مولف و خالق اثر ندارد و در نقدش او و دنیای پیرامون او را در نظر نمیگیرد . یعنی ماییم و این اثر بدون در نظر گرفتن خالق آن نوع تفکراتش و جامعه ای که در آن رشد کرد ه. اصطلاحا به این نوع از نقد میگوییم مرگ مولف .(مرگ شاید کنایه از کنار گذاشتن مولف در اثرش باشد ).

جهان مولف :

در این نوع و گونه از نقد منتقد و تحلیل گر اثر هنری به عالم خالق اثر نزدیک میشود و با دنیا و نقطه نگاه او به پدیده مولف نگاه میکند.

این همراهی و نزدیک شدن به جهان مولف از چند راه امکان پذیر است . می توان صاحب اثر را در نقد مشارکت داد تا از خود و اثرش دفاع کند . یا استفاده از کسانی که شاگرد و یا طرف داره او هستند یا با او نزدیکی فکری و همراهی دارن .

شاید گفته شود اگر صاحب اثر مفقود و یا مرحوم باشد چه در جواب گفته میشود می توان از شاگردان و همراهان و همفکران او میتوان کمک گرفت . یکی از بهترین گزینه ها در رسیدن به جهان و عالم مولف مطالعه دیگر آثار و زندگی اوست . مثلا در مورد رومن پولانسکی کارگردان فیلم بچه رزمری این دوگانگی شاید وجود داشته باشد . زیرا در پایان فیلم بیننده دقیقا نمی تواند بگوید که آیا پولانسکی تولد شیطان را به معنای وجود یه موجود شر به تصویر کشیده یا نه در مقابل وجود شیطان را حق و یک تهدید بر علیه خداگرایان میداند و آنها را به چالش میکشد . آیا دشنامهایی که پیر مرد شیطان پرست به خدا میداد از زبان کارگردان است یا نه دشمنان خدا را می خواهد نشان دهد .

اما وقتی در زندگی و دیگر آثار پولانسکی مطالعه میکنیم میفهمیم او در واقع شیطان گرا ست و به تصویرکشیدن  تولد شیطان در واقع برای او تولد منجی ایست که قرار است دنیا را از دست خدا نجات دهد . این ذهنیت وقتی پررنگ میشود که شما فیلم بعدی او دروازه نهم را دیده باشید . در این فیلم لوسیفر( شیطان موعود) را به تصویر میکشد که با نزدیک شدن به او میتوان کسب قدرت کرد .

اگر شما را مخیر کنند بین این دو نوع روش شما کدام یک از آن را میپسندید .

هر کدام از این روشها خوبی و یا بدی های خاص خود را دارد ولی آنچه منطقی تر و ساده تر است آنست که جهان مولف لااقل در مطابقتش به واقع نزدیکتر از مرگ مولف است زیرا که در مرگ مولف منتقد پرسه در اثری مه آلود و غبار گرفته میزند که شاید به حق رسیده و یا شاید هم نه ولی در جهان مولف او با صاحب اثر به بحث و مناظره میپردازد و در اثر برخورد آرا و نظرات این مخاطب است که به نتیجه مطلوبتر میرسد.(جادلهم بالتی هی احسن)

مثال

استاد قرائتی میگفت کسی آمد و به من گفت شما آدم مغرور و از خود متشکری هستی . گفتم چرا او در جواب به من گفت هرکجا که میروید با خود دوربین و اعوان و انصار میبرید . استاد در جواب گفت من آنها را نمی آورم آنها خودشان مطلع و برای ضبط میایند.

از این نمونه ها بسیار در زندگی روز مره مشاهده میشود . در ایران اکثر کسانی که اهل نقد هستند به این صورت عمل میکنند . البته برنامه هفت را باید جز آن اقلیتی قرار داد که در بیشتر موارد صاحب اثر را در نقد وارد میکند و متاسفانه و بدلیل حقارت بعضی از کارگردانان یا تهیه کنندگان این مناظره منتقدانه به جدال برای رو کم کنی و تحقیر حریف تبدیل میشود و این منتقد است که با شهامت مقاومت میکند و در مقابل بعضا تحدیدشان میایستد .

نمونه نقد های بی منطق :

1-                        نقد خوب استاد عباسی عزیز در مورد سریالها که در بسیاری از آنها با نظر مولف بیگانه بود . بعنوان مثال در فرار از زندان ایشان میفرماید سه نوع فرار را این سریال القاء میکرد که مدل سوم آن فرار نرم یا خودکشی است . اگر تمام سریال را ببینید چیزی بنام تشویق به خودکشی نیست مگر در آخر فصل چهارم که نقش اول خود را برای همسرش که به نا حق به زندان افتاده فدا میکند تا او آزاد گردد . آیا این خودکشی است یا ایثار و گذشت .

البته قابل ذکر است که ایشان در سری دوم نقدهایشان به منابع صاحبان اثر رجوع میکند و با مطالعه آن وارد بحث میشود . بطور خاص در مورد سریال لاست ایشان کتابی را که گفته های تهیه کنندگان و نویسندگان لاست بود را مطالعه و از آن به عنوان مرجع نقد خویش استفاده میکرد که قطعا به غنای بحث کمک میکند .

2-                         در نقد یکی از سریالهای شبکه تهران منتقد و کارگردان هر دو باهم بحث میکردند . منتقد به یک بخشی از سریال اشاره کرد و از یک فاکتور مورد نظر در سریال به عنوان یک کار خوب نام برد در حالی که کارگردان  در جواب گفت من چنین قصدی نداشتم . شاید خواننده عزیز گمان کند سبک جهان مولف فقط برای ایراد بیشتر به مولف باشد در حالی که بسیاری از ویژگیهایی که بعنوان خوبی اثر گفته میشود را شاید صاحب اثر اصلا قصد آنرا نداشته باشد و کاملا بصورت اتفاقی در فیلمش آورده باشد .

3-                         متهم کردن سریال ساختمان پزشکان به اینکه تحت تفکر آموزهای فروید میباشد و مروج اعتقادات اوست . شاید به این دلیل که در آن از تابلوها و مجسمه منتسب به فروید استفاده شده .

4-                        متهم کردن سریال قهوه تلخ به ترویج ماسونگرایی . شاید به این دلیل که مثلا کسی در آن یک چشم دارد یا شخص اول آن دست در کتش میکند یا تشبیه او به فروغی .خدمت خوانندگان گرامی عرض کنم که این به معنای دفاع از این آثار نیست بلکه فقط و فقط نشان دادن نقدهای غیر منطقی است .

خطاب به این نوع نقدها :

  چند روز قبل در روزنامه کیهان مقاله ای را دیدم که در آن از یک چشم استفاده شده بود . آیا شریعتمداری عزیز ماسون است . درپشت بام  بعضی از ساختمانهای شهر مقدس قم از هرم برای نورگیری استفاده شده است. آیا علمای قم و شهرداری و فرمانداری همه ماسون هستند  . ساختمان مجلس ما در بهارستان بصورت هرمی است .آیا کروبی و حداد عادل و لاریجانی و مجلسیها ماسون هستند. البته این نکته قابل ذکر است که گاهی بعضی در ساخت ابنیه این کار را قبیح را انجام میدهند که سهوی یا عمدی بودن آن قابل اثبات نیست.(رجوع شود به مقاله استاد شفیعی در مورد ابنیه شرک و نفاق )

و در پایان :

دوستی که بسیار انسان مومن و متعهدی بود را در حال خواندن کتاب کیمیاگر کوئلییو دیدم . از او سوال کردم آیا با نویسنده اش آشنایی داری . چیزهای مختصری را در مورد کوئلییو گفت به دوستمان گفتم برای شناخت نویسنده باید تمام آثار او را بخوانید و در موردش مطالعه کنید تا بفهمید او صاحب مکتب عرفانی است که بگفته کارشناسان خبره(استادمحمد تقی فعالی) عرفان او عرفان جنسیت و مواد مخدر است . دوست دانش آموز جا خورد و گفت کتاب را رها کنم؟ گفتم نه تمام کتابهایش را بخوان تا بتوانی پنج سال بعد کتابهای منحرف او را نقد صحیح و منطقی کنی .

نوشته شده در 29 شهریور 90

برگرفته از سایت آقا

www.leader.ir

1. چگونه مي‏توان امام زمان‏(عج) را شناخت؟

شناخت بر دو قسم است: «شناخت تاريخي» و «شناخت واقعي» كه از قسم نخست مهم‏تر است. مسئله مهم اين است كه ما آن حضرت را به حقيقت بشناسيم و ايشان نيز ما را ببيند؛ نه اينكه ما حضرت را ببينيم. در زمان پيامبرصلي الله عليه و آله و سلم (كه مقامش از همه امامان بالاتر است) عده زيادي آن وجود مبارك را مي‏ديدند، اما خداي سبحان درباره آنها فرمود: ﴿و تراهم ينظُرُون اِليك و هُم لايُبصرون﴾[5]؛ آنها را مي‏بيني كه به تو مي‏نگرند؛ ولي تو را نمي‏بينند. اهل نظر هستند، اما اهل بصيرت نيستند. هنر اين است كه به گونه‏اي باشيم كه وجود مبارك امام زمان(عليه‌السلام) ما را ببينند. در قرآن كريم آمده است: خدا كه بر همه چيز بصير است، در روز قيامت به عده‏اي نگاه نمي‏كند: ﴿ولايُكلّمهم اللّه و لاينظرُ اِليهم يومَ القيامةِ و لايزكّيهم﴾[6] و نگاه تشريفي خود را نسبت به عده‏اي اعمال نمي‏كند. اگر ما در مسير صحيح حركت كنيم، آن حضرت ما را مي‏بيند. 2

. دليل قرآني وجود حضرت حُجّت (عج) چيست؟

مرحوم كليني (رضوان اللّه عليه) در كتاب شريف كافي[4] طي بابي از ائمه(عليهم‌السلام) نقل كرده است كه به سوره قدر احتجاج كنيد، زيرا در سوره قدر آمده است، هر سال ليلة القدري دارد و فرشتگان در شب قدر، هر سال با همراهي روح (جبرئيل سلام اللّه عليه)، همه احكام و امور را به زمين نازل مي‏كنند. وقتي فرشتگان احكام و امور را به زمين مي‏آورند، بايد آن را به كسي بسپارند، چون افراد عادي نمي‏توانند ميزبان فرشتگان باشند و احكام صادره را تحويل بگيرند، پس تنها كسي كه در روي زمين مهمان‏دار فرشتگان و تحويل گيرنده اين امور و مقدّرات است، وجود مبارك ولي عصر(عليه‌السلام) است، بنابراين با توجه به رواياتي كه مرحوم كليني نقل كرد، از نظر قرآن، در شب قدر كه همه فرشتگان به همراهي جبرئيل(سلام اللّه عليه) يا روح، مقدّرات امور را نازل مي‏كنند، بايد آن را به كسي بسپارند و به او گزارش بدهند؛ گيرنده اين امور وجود مبارك ولي عصر(ارواحنا فداه) است.

3. حيات حضرت ولي عصر(عليه‌السلام) از نظر علمي چگونه توجيه مي‏شود؟

حيات طولاني امام زمان(عليه‌السلام) بر خلاف عادت است، نه بر خلاف علّيّت؛ يعني به طور عادي كسي نمي‏تواند، هزار يا ده هزار سال زندگي كند؛ اما به صورت غير عادي (خرق عادت) اين كار ممكن است. دوم. اگر بدانيم انسان چيست و چه كسي بدن او را اداره مي‏كند، اصلاً اين پرسش براي ما مطرح نمي‏شود؛ براي مثال براي عرفا و حكماي بزرگ، اصلاً چنين پرسشهايي مطرح نمي‏شود. بنده زماني به دندانپزشك محترمي مراجعه كردم. او مي‏گفت دندانهاي بعضي صد سال سالم مي‏ماند و نمي‏پوسد؛ ولي اگر فولاد صد سال شب و روز كار كند، فرسوده مي‏شود. چون اگر فولاد و آهن فرسوده شود، ديگر چيزي جايگزين آن نمي‏شود؛ امّا دندان انسان هر روز عوض مي‏شود و هر روز سلولهاي جديدي جاي سلولهاي مرده و قديمي را مي‏گيرد. با اين توضيح، همه ذرات بدن در حركت و تعويض است و روح آدمي همه حركات اين ذرات را تحت كنترل دارد. حال اگر روح انسان كاملي، بر خلاف عادت (نظم عادي)، بهترين سلولها را جايگزين كند و دقيق‏ ترين كنترلها را روي قسمتهاي مختلف بدن داشته باشد، يك انسان كامل مي‏تواند، ميليونها سال زنده بماند (اين مطلبي است كه در علم پزشكي امروز به اثبات رسيده است). مُلاي رومي طي مثالي مي‏گويد: اگر شما روز يا شبي در كنار نهر رواني كه آب آن به آرامي در حركت است، بنشينيد و تصوير خورشيد يا ماه را در آن ببينيد، متوجه مي‏شويد كه صدها عكس مي‏آيد و مي‏رود و شما همچنان خيال مي‏كنيد كه ساعتها با عكس نخست روبه‏رو بوده‏ايد، در حالي كه آينه‏ها و عكسهاي متعدد، هر لحظه مي‏آمدند و مي‏رفتند. آب مبدَل شد در اين جو چند بار عكس ماه و عكس اختر برقرار[1] اين بزرگوار در جاي ديگر مي‏گويد: اي برادر تو همان انديشه‏اي ما بقي تو استخوان و ريشه‏اي[2] بنابراين، اگر كسي روح و سلطه آن بر بدن خود را بشناسد، و سَيَلان، حركات و تعويض ذرات بدن را تحت كنترل روح بداند و نيز كمي با حكمت و عرفان آشنا شود، اين اشكال كه چگونه يك انسان مي‏تواند يك يا دو ميليون سال يا بيشتر بماند، براي او مطرح نمي‏شود. اگر پيوند روح با خالق جهان هستي به اندازه‏اي بود كه قدرت خاصي ما فوق قدرت افراد عادي يافت، مي‏تواند همان طور كه بدن خود را مي‏گرداند، خارج از بدن خود را هم اداره كند، زيرا خارج از روح او هم حكم بدن او را دارد. وجود مبارك اميرمؤمنان(سلام اللّه عليه) در خطبه قاصعه نهج‏البلاغه مي‏فرمايد: من در حضور پيامبر اكرم‏صلي الله عليه و آله و سلم بودم كه مشركان حجاز به پيامبر اكرم‏صلي الله عليه و آله و سلم گفتند، اگر تو پيامبري معجزه‏اي (حسّي) بياور تا تو را بپذيريم. آنگاه گفتند: دستور بده نيمي از درختي كه روبروي تو است، از نيمه ديگر جدا شود و به حضور تو بيايد. حضرت فرمود: اگر اين كار را انجام بدهم، ايمان مي‏آوريد؟ گفتند: بلي. حضرت علي(عليه‌السلام) در ادامه مي‏فرمايد: من ديدم كه اين درخت دو نيم شد و نيمي از آن در جاي خود ايستاد و نيم ديگر حركت كرد و جلو آمد، به طوري كه شاخه‏هاي آن روي دوش ما قرار گرفت. مشركان گفتند: دستور بده نيمه ديگر آن هم از جاي خود حركت كند و نزد تو بيايد. پيامبر اكرم‏صلي الله عليه و آله و سلم اين كار را هم انجام دادند. بعد گفتند: دستور بده دو نيمه درخت به هم متصل شود و در جاي اول قرار گيرد؛ با اين همه، مشركين باز هم ايمان نياوردند.[3] همه كرامات محال عادي هستند؛ نه محال عقلي كه محال عقلي (مانند 2*2=5) كرامت يا اعجازبردار نيست؛ به هر حال، حيات حضرت ولي‏عصر(عج) محال عادي است؛ نه محال عقلي.

4. مسئله وجود مقدس امام زمان‏(عج) از نظر فلسفي چگونه توجيه مي‏شود؟ آيا دليل فلسفي بر اثبات وجود آن حضرت وجود دارد؟

درباره وجود مبارك حضرت حجّت‏(عج) «برهان عقلي بر امكان» اقامه مي‏شود؛ يعني بر اساس حكم عقل، ممكن است انسان كاملي عمر طولاني داشته باشد.ما به ديدن عمرهاي كوتاه عادت كرديم. اما اگر شخصي، از همه علل و عوامل طبيعي آگاه باشد و آنچه براي او سودمند است، فراهم كند و از آنچه براي او زيانبار است بپرهيزد، مي‏تواند عمر طولاني داشته باشد. اين مسئله خارق عادت است؛ نه خارق عقل. معجزه هم چيزي خارق عادت است، نه خارق عقل. علم نيز به چنين چيزي راه نيافته است، زيرا علم به امور عادي راه دارد؛ نه امور غير عادي. كرامت نيز در امور خلاف عادت جاري است.

[1] ـ مثنوي معنوي، دفتر ششم، بيت 3178.

[2] ـ همان، دفتر دوم، بيت 277.

[3] ـ ر.ك: نهج البلاغه، خطبه 192 (قاصعه).

[4] ـ الكافي، ج 1، ص 242 (باب في شأن «اِنّا اَنزلناه في ليلة القدر» و تفسيرها).

[5] ـ سوره اعراف، آيه 198. [6] ـ سوره آل‏عمران، آيه 77.

سيد‌رضا ميركريمي بعد از موفقيت كارهاي تلويزيوني‌اش (از جمله «بچه‌هاي مدسه همت») با «كودك و سرباز» نام خود را بر سرزبان‌ها انداخت. او روايتي ساده و يك خطي را با تصاوير زيبا در هم آميخت تا تحسين منتقدان را به همراه داشته باشد.
ميركريمي جزو معدود كارگرداناني است كه هرگز خالي از دغدغه‌هاي ديني و اجتماعي نبوده و نيست و همواره سعي كرده است به دور از سياه‌نمايي و با بيشترين ظرافت ممكن، مباحث اعتقادي و باورهاي ديني را به تصوير بكشد. همين دغدغه او، ساخت فيلم «زيرنور ماه» را موجب شد كه ثمره آن كسب سيمرغ بلورين جشنواره فيلم فجر براي اين سينماگر بود.